پله گرد یا پله مارپیچ، در معماری معاصر دیگر صرفاً یک مسیر ارتباطی بین طبقات نیست. پژوهشهای جدید نشان میدهند که این نوع پله، بهویژه در ساختمانهای عمومی، نقشی چندلایه شامل عملکرد، زیباییشناسی و هدایت حرکت کاربران ایفا میکند.
این مقاله بر اساس یک پژوهش علمی منتشرشده در ISA Journal of Engineering and Technology (2025) تهیه شده و به بررسی اهمیت، مزایا و چالشهای پله گرد در فضاهای عمومی میپردازد.
پلههای مارپیچ از قدیمیترین فرمهای ارتباط عمودی در معماری هستند. شواهد تاریخی نشان میدهد که این نوع پله از دوران روم باستان مورد استفاده بوده است؛ نمونه مشهور آن مسیر مارپیچی داخل ستون تراژان است.
در قرون وسطی، پله گرد بیشتر در قلعهها و برجهای دفاعی دیده میشد. دلیل این انتخاب، اشغال فضای کم و کنترل بهتر حرکت افراد بود. با گذشت زمان و پیشرفت فناوری ساخت، پله مارپیچ از یک عنصر صرفاً عملکردی به عنصری شاخص در طراحی معماری تبدیل شد
یکی از مهمترین دلایل استفاده از پله مارپیچ در ساختمانهای عمومی، کاهش سطح اشغال نسبت به پلههای مستقیم است. این ویژگی به معماران اجازه میدهد در فضاهای محدود، ارتباط عمودی مؤثر ایجاد کنند بدون آنکه به عملکرد سایر بخشها لطمه بزنند.
در بسیاری از ساختمانهای عمومی مانند:
* موزهها
* کتابخانهها
* مراکز فرهنگی
* گالریها
پله مارپیچ بهعنوان عنصر شاخص بصری عمل میکند. پژوهش اشاره میکند که فرم مارپیچ بهطور طبیعی نگاه مخاطب را هدایت کرده و تجربه فضایی عمیقتری ایجاد میکند.
نمونههای مشهور جهانی نشان میدهند که پله گرد میتواند هویت فضایی یک ساختمان را تعریف کند، نه فقط آن را تکمیل.
فرم چرخشی پله گرد باعث میشود حرکت افراد پیوسته و کنترلشده باشد. این موضوع بهویژه در ساختمانهای عمومی پرتردد اهمیت دارد، زیرا:
* از ایجاد گرههای حرکتی جلوگیری میکند
* جریان رفتوآمد را نرمتر میسازد
* تجربه کاربری بهتری ایجاد میکند
یکی از مهمترین چالشهای مطرحشده در مقاله، محدودیت دسترسی برای همه کاربران است. پلههای مارپیچ در صورت طراحی نادرست میتوانند برای:
* افراد کمتوان حرکتی
* سالمندان
* کاربران ویلچر
مشکلساز شوند. به همین دلیل، استفاده از پله گرد در ساختمانهای عمومی باید همراه با راهکارهای مکمل مانند آسانسور یا رمپ باشد.
پژوهش تأکید میکند که ایمنی در پلهگرد اهمیت دوچندان دارد. عواملی مانند:
* عرض کف پله
* ارتفاع یکنواخت پلهها
* طراحی صحیح نرده و دستانداز
* جنس کفپوش
نقش مستقیمی در کاهش خطر لغزش و سقوط دارند. رعایت استانداردهای طراحی، شرط اصلی استفاده موفق از پله گرد در فضاهای عمومی است.
اگرچه مقاله بهصورت کلی به پله مارپیچ میپردازد، اما در معماری معاصر، پله گرد فلزی به دلیل:
* دقت بالا در اجرا
* امکان فرمدهی آزاد
* مقاومت سازهای
* هماهنگی با سبکهای مدرن و صنعتی
بیشترین کاربرد را در ساختمانهای عمومی و نیمهعمومی پیدا کرده است.
بر اساس این پژوهش علمی، پله گرد در ساختمانهای عمومی:
* یک راهکار مؤثر برای بهینهسازی فضا است
* نقش مهمی در هویت بصری بنا دارد
* به بهبود جریان حرکت کاربران کمک میکند
با این حال، موفقیت آن کاملاً وابسته به طراحی اصولی، رعایت ایمنی و توجه به دسترسیپذیری است.
پله گرد، اگر درست طراحی و اجرا شود، میتواند فراتر از یک مسیر حرکتی، به **امضای معماری یک فضا** تبدیل شود.
پله گرد یکی از فرمهای خاص ارتباط عمودی در معماری است که در صورت درنظرگرفتهشدن صحیح در فرآیند طراحی، میتواند…
یکی از طراحیهایی که در سالهای اخیر، محبوبیت ویژهای پیدا کرده،پله زیرمحور است؛ راهحلی مدرن، باز و چشمگیر که هم…
پله گرد یکی از منعطفترین و جذابترین انواع پله است؛ اما همه مدلهای آن شبیه هم نیستند. در صنعت…
پله گرد هلروپ (Hellerup) یکی از شناختهشدهترین نمادهای معماری معاصر در دانمارک است؛ سازهای که تنها نقش یک مسیر ارتباطی…
پله فلزی، خصوصاً مدلهای پله گرد فلزی و دوبلکس—یکی از ماندگارترین و زیباترین انتخابها در معماری داخلی و خارجی است.…
پله دوبلکس دیگر فقط یک مسیر رفتوآمد بین طبقات نیست؛ امروزه تبدیل به یکی از مهمترین عناصر طراحی داخلی شده…
This website uses cookies.