نکات طراحی با پله گرد
پله گرد یکی از فرمهای خاص ارتباط عمودی در معماری است که در صورت درنظرگرفتهشدن صحیح در فرآیند طراحی، میتواند همزمان پاسخگوی الزامات عملکردی و اهداف زیباییشناسانه باشد. پله گرد نباید بهعنوان یک عنصر ثانویه یا الحاقی تلقی شود، بلکه باید از مراحل اولیه طراحی معماری مورد توجه قرار گیرد.
پله گرد بهعنوان عنصر شاخص فضایی
پله گرد اغلب در پروژههایی به کار میرود که هدف، ایجاد یک عنصر شاخص و بهیادماندنی در فضاست. فرم منحنی پیوسته این پله باعث میشود حرکت افراد بهصورت طبیعی هدایت شود و در عین حال، ارتباط بصری بین طبقات حفظ گردد. به همین دلیل، پله مارپیچ در بسیاری از پروژهها نقش یک عنصر مرکزی در سازماندهی فضا را ایفا میکند.
مثال: Brookfield Place، سیدنی
در پروژه Brookfield Place Sydney ، یک پله گرد فولادی با ارتفاعی بیش از ۷ متر طراحی و اجرا شده است. این پله سه طبقه از ساختمان را به یکدیگر متصل میکند، در حالی که سطح اشغال آن نسبت به پلههای مستقیم بسیار محدود است.در این پروژه پله نهتنها یک عنصر ارتباطی، بلکه بخشی از هویت معماری ساختمان محسوب میشود.
اهمیت جانمایی پله گرد در مراحل اولیه طراحی
جانمایی پله گرد باید همزمان با شکلگیری ایده معماری انجام شود. در صورتی که پله مارپیچ در مراحل پایانی طراحی به پلان افزوده شود، احتمال بروز مشکلاتی نظیر اختلال در جریان حرکت، کاهش کیفیت فضایی و ناکارآمدی عملکردی افزایش مییابد.
در مقابل، زمانی که پله گرد از ابتدا در طرح لحاظ شود، میتواند:
* به سازماندهی بهتر فضا کمک کند
* حرکت کاربران را بهصورت طبیعی هدایت نماید
* ارتباط بصری مؤثری بین طبقات ایجاد کند
بررسی نوع استفاده و الگوی حرکتی کاربران
یکی از محورهای اصلی طراحی ، تأکید بر تطابق طراحی پله گرد با نوع استفاده واقعی از آن است. پیش از تصمیمگیری درباره فرم و ابعاد پله گرد، باید به پرسشهایی از این دست پاسخ داده شود:
* میزان تردد روزانه چقدر است؟
* پله گرد توسط چه گروههایی مورد استفاده قرار میگیرد؟
* نقش پله بیشتر عملکردی است یا نمادین؟
بر این اساس ، پله گردی که برای استفاده روزمره و پرتردد طراحی میشود، نیازمند شعاع بزرگتر، عرض حرکت مناسبتر و شیب ملایمتر است. در مقابل، پله گردی که نقش شاخص معماری دارد، میتواند با تأکید بیشتر بر فرم و جلوه بصری طراحی شود.
تجربه حرکت و محدودیتهای ترسیم دوبعدی
تجربه واقعی حرکت روی پله گرد را نمیتوان صرفاً از طریق نقشههای دوبعدی یا تصاویر رندرشده بهطور کامل درک کرد. به همین دلیل، توصیه میشود طراحان:
* نمونههای اجراشده واقعی را مشاهده کنند
* حرکت کاربران را در شرایط واقعی بررسی نمایند
* به عواملی مانند دید، نور، ریتم قدمها و حس فضا توجه کنن
این تجربه عملی به درک بهتر تناسبات و ابعاد مناسب پله گرد کمک میکند.
انتخاب متریال در طراحی پله گرد
در پروژههای عمومی و تجاری، انتخاب متریال یکی از تصمیمهای کلیدی در طراحی این پله محسوب میشود. توجه همزمان به موارد زیر ضرورت دارد:
* مقاومت متریال در برابر تردد بالا
* ایمنی سطح حرکت و جلوگیری از لغزش
* هماهنگی پرداخت نهایی با زبان معماری فضا
در مثالهای ارائهشده، استفاده از پله گرد فلزی به دلیل دقت بالا در ساخت، امکان ایجاد منحنیهای پیوسته و عملکرد سازهای مناسب، بهعنوان گزینهای کارآمد معرفی شده است.
ملاحظات ایمنی در طراحی پله گرد
طراحی پله مارپیچ باید همواره با رعایت الزامات ایمنی همراه باشد. از جمله :
* یکنواختی ارتفاع پلهها
* عرض مناسب مسیر حرکت
* طراحی صحیح و پیوسته نردهها
* تأمین دید کافی در مسیر حرکت
نادیده گرفتن هر یک از این موارد میتواند منجر به کاهش ایمنی و اختلال در تجربه کاربر شود.
نتیجهگیری
پله گرد زمانی بهعنوان یک عنصر موفق معماری شناخته میشود که:
* از مراحل اولیه طراحی در نظر گرفته شود
* جانمایی آگاهانه و متناسب با فضا داشته باشد
* متناسب با نوع استفاده طراحی شود
* و انتخاب متریال آن با دقت انجام گیرد
در چنین شرایطی، پله مارپیچ فراتر از یک عنصر عملکردی عمل کرده و به بخشی از بیان معماری و تجربه فضایی ساختمان تبدیل میشود.